Edukira joan

Publizitatea

Kolaboratzaileak

122

Familia transmisioaz zenbait gogoeta

Karmele Aierbe | 2012-12-22 | 10:23:14

Familia bidez euskara ondorengoetaratzeaz jarduten dugunean, familia transmisioa izenez ezagunagoa dugun horretaz alegia, ez gara ohartzen zein zaku handi eta ñibirri-ñabarra den. 90eko hamarkada hasieran Euskal Herriko hainbat herritan abian jarri eta transmisioaren gaiaren garrantziaz jabetzen lagundu zigun hark helburu lortezinak ezarri zizkion familia askori, bere asmorik onenarekin baldin bazen ere. Jakin badakigu hizkuntzaren transmisioa, corpusarena, oso denbora laburrean jokatzen den partida dela. Alferrikakoa dela gurasoak haurra jaiotzen denean euskara eskoletara joatea. Aurretik egin beharreko lanak dira horiek. Beraz, bikoteak sortzen direnerako ez bada, guraso izaten direnerako behintzat bai, euskara bereganatua behar du ondorengoei familiaz helarazi nahi dienak.


Familia bidezko euskararen transmisioa bermatzeko edo gertatzen diren galerak saihesteko lehentasun hurrenkera bat egin beharko bagenu, transmisio hori bermatzeko errazen duten tipologiak izan beharko genituzke kontuan aurrena, gero euskararen corpusa transmititzerik ez dutenetaraino helduz. Esan gabe doa bakoitzarentzako bere "botika" eta bere helburu lorgarriak markatzea ezinbestekoa dela mintzagai dugun auzia ongi bideratuko badugu.


Bikoteko bi kideak euskaraz erraztasunez jarduten dute eta bikote hizkuntza euskara dute
Hau da tipologiarik egokiena euskara egoki transmititzeko, eta ondorengoek egingo duten erabileran eragin positiboa (euskararako joera) izango duen eredua ere transmititzeko. Hizkuntzaren corpusaz gain, harekiko jarrerak, loturak, identifikazio maila eta beste ere transmititzen baitira, ohartuki nahiz oharkabean.


Tipologia honek euskararen aldeko giro bat behar du, errefortzurako elementuak behar ditu; kultur kontsumoa, joko, jolas, ipuin eta abarren errepertorioak, sentiberatze etengabea…. Eta jakina irakaskuntza sistema euskaldun eragingarri batek eman behar duen sendotasuna.


Bikoteko bi kideak euskaraz erraztasunez jarduten dute baina bikote hizkuntza erdara bat dute
Tipologia kritikoa eta, tamalez, oso ugaria da egun gure herrietan. Euskara transmititu, transmititzen dute, haurrei euskaraz egiten baitiete adin batera arte behintzat, baina gurasoek euskararekiko transmititzen dieten jokabidea suntsigarria da gure hizkuntzarentzat. Familia hauek erdaraz hizketan amaitzen dute luze gabe.


Tipologia honek aurrekoak behar dituenez gain, sentiberatze zorrotzago bat eta hizkuntza ohiturak aldatzen laguntzeko tailerrak edota estrategiak/teknikak behar ditu (gauzatzen zaila eta orain arte esperientzia oso gutxi daude esparru honetan). Horregatik du horrenbesteko garrantzia gazteen artean euskarazko hizkuntza ohiturak finkatzeak, gero euskarazko harremana duten bikoteak sor daitezen (Kuadrillategi eta abar)


Amak euskaraz erraztasunez jarduten du eta aitak euskararik ez daki, edo erraztasunik ez du
Tipologia honetako familien ehuneko oso altu batek hizkuntzaren corpusa transmititzen du (ama euskaldunek ia %100ean transmititzen dutela erakutsi dute gaiaren inguruan eginiko ikerketek). Hala ere, ingurune erdaldunduetan ama horrek euskararekiko duen fideltasuna kraskatzen du oso maiz eta zail gertatzen zaio seme-alabekin euskaraz hitz egiten luzaro jarraitzea.


Kultur eskaintza, euskarazko aisialdi eskaintza eta sentiberatzea beharrezko ditu familia tipologia honek. Euskaraz ez dakien bikoteko kideak euskara eskolak hartzea oso lagungarri gerta daiteke amaren euskararekiko jarrera babestu eta ontzat ematen duela haurrari transmititzeko.


Aitak euskaraz erraztasunez jarduten du eta amak ez daki, edo erraztasunik ez du
Tipologia honetako familien transmisio indizea dezentez baxuagoa izan ohi da amak lehenengo urteetan haurrengan duen eraginagatik batez ere. Gainerakoan aurreko tipologiakoen zantzu berak izaten ditu inguruneak baldintzatuta.


Kultur eskaintza, euskarazko aisialdi eskaintza eta sentiberatzea beharrezko ditu familia tipologia honek ere. Euskaraz ez dakien bikoteko kideak euskara eskolak hartzeak euskararekiko jarrera positiboa eta hizkuntzarekiko errespetua transmitituko dizkie seme-alabei.


Bikoteko bi kideek euskararik ez dakite
Tipologia honetako familiek, bistan da, ez dute euskararen corpusik transmititzen. Hala ere familia hauek jarrerak, lotura, hizkuntzarekiko errespetua, ikasteko ahalegina eta abar transmititu ditzakete. Seme-alabengan horrek gerora emaitza onak eman ditzake eta euskara bereganatzeko prozesua asko erraztu dezake. Hori betirako geratuko zaien zerbait izango da.


Kultur eskaintza, euskarazko aisialdi eskaintza eta sentiberatzeaz gain, tipologia honetako gurasoentzako ere euskara eskolak eskaintzea beharrezkoa da haurrek gurasoen jarrera ikusi eta ahalegina baloratu dezaten. Eta nork daki inoiz borondate handiz eta temati jokatuz, familia horrek euskaraz hitz egiten buka lezake.


Laburbilduz, hezkuntza sistema euskaldun baten osagarri, euskarazko aisia eta kultur eskaintza aberats bat izatea premiazkoa da familia transmisioa sendotzeko. Honi, euskararen aldeko eta herri gogoa pizteko etengabeko sentiberatzea gehitu behar genizkioke tipologiaren eta haurren adinaren araberako sentiberatze eta interbentzio espezifikoak indartzeko.